Üveyik çoğunlukla yerde bulduğu bitkisel besinlerle, özellikle yabani otların ve tahıl bitkilerinin küçük tohumlarıyla beslenir. Nadiren omurgası olmayan hayvanları da yer. Her iki ebeveyn de yavrularını kursaklarında oluşan ve “kuş sütü” denen besinle besler.
Üveyik
Streptopelia turtur
Sesi dinle
Yuvalr · İsrail
Kestane-siyah pullu üst kısımlı ve siyah-beyaz çizgili boyun lekeli küçük göçmen bir güvercin. Gürcistan'da ürer; küresel ölçekte hassastır (VU). 2024 tarihli koruma emrinde ulusal VU değerlendirmesi bulunur, ancak tür Gürcistan'ın 2014 Kırmızı Listesi'nde yer almaz.
Temel bilgiler bir bakışta
- Boyut
- 26–28 cm
- Beslenme
- Tohum
- Gürcistan'daki durum
- Üreyen göçmen
- Yaşam alanı
- Çalılık ve tarla kenarı
- Familya
- Columbidae
- Küresel durum
- Hassas
Streptopelia turtur küçük bir güvercindir. 2024 verilerine göre Gürcistan’da yuva yapar; ilkbahar ve sonbahar göçleri sırasında da görülür. Sırtında kestane rengi ve siyah, pulları andıran bir desen, boynunun yanlarında ise siyah beyaz lekeler vardır. İnsanlar için zararsızdır. Herkese açık fotoğraflı gözlemlerde Acara ve Kaheti’de kaydedilmiştir. Abhazya’da yalnızca birkaç ayrı gözlem vardır; bu nedenle orada yaygın olduğu kabul edilmez. Gldani’deki bir gözlem için belirtilen yer, Tiflis yerine Mtsheta-Mtianeti sınırları içinde kalır. Bu gözlem, kuşun ne Tiflis’te ne de Mtsheta-Mtianeti’de yayılışını doğrular. Gözlem sayısı, aynı büyüklükteki bir alanda bu kuşlardan kaç tane yaşadığını göstermez. Streptopelia turtur, dünya genelinde nesli tükenme riski taşıyan bir tür olarak değerlendirilmektedir. 2024 verilerine göre Gürcistan’daki değerlendirmesi de aynıdır. Gürcistan’ın 2014 tarihli Kırmızı Listesi’nde yer almamaktadır.
Tanıma
Üveyik nasıl tanınır
Yetişkin bir üveyiğin sırtında kestane rengi ve siyah, pulları andıran bir desen, boynunun iki yanında ise siyah beyaz çizgili birer leke vardır. Genç kuşlarda boyundaki belirgin lekeler henüz görünmez; sırt ve kuyruk desenine de bakın.
Yetişkin kuşun vücut uzunluğu yaklaşık 26–28 cm, kanat açıklığı ise 47–53 cm'dir. Sırtında kestane rengi ve siyah, pulları andıran bir desen vardır. Başı ve vücudunun alt kısmı gri ya da pembemsi gridir; göğsünde ise çoğu zaman hafif pembe bir ton görülür. Boynunun her iki yanında siyah beyaz çizgili birer leke vardır. Yetişkinlerin göz çevresinde kırmızımsı bir halka görülür. Koyu renkli kuyruğunun ucu ve yanları beyazdır; bunlar uçarken özellikle belirginleşir.
Genç kuşların renkleri yetişkinlerinkinden daha mattır ve boyunlarında henüz belirgin siyah-beyaz bir leke yoktur. Erkekler ve dişiler dış görünüş olarak birbirine benzer. Kuş, yumuşak bir sesle tekrar tekrar “tur-tur” diye öter. Açık alanlarda sık sık yerde beslenir; havalanırken kanatlarından keskin bir ses duyulabilir.
Streptopelia decaocto Gürcistan'da yıl boyunca görülür. Rengi daha açık ve tekdüze grimsi kahverengidir. Başının arkasında tek bir siyah yarım halka vardır; sırtında ise burada anlatılan türe özgü, pulları andıran kestane rengi ve siyah desen bulunmaz. Streptopelia orientalis meena Gürcistan'da göç sırasında görülür. Daha iri ve koyu renklidir; boynundaki desen de farklıdır. Spilopelia senegalensis daha küçüktür ve sıcak tonlu pembemsi kahverengi bir renge sahiptir. Boynunda benekli bir desen vardır. Uzaktan genç bir Columba palumbus, burada anlatılan türün genç bir bireyiyle karıştırılabilir: ikisinin de boynunda yetişkinlere özgü leke henüz görülmez. Columba palumbus çok daha iri ve yapılıdır; genç bir bireyin bile kanadında geniş beyaz bir şerit bulunur. Burada anlatılan türün sırtında pulları andıran kestane rengi ve siyah bir desen, kuyruğunda ise beyaz kenarlar vardır; kuyruğunun geri kalanı koyu renklidir.
Hangileriyle karışabilir
Gürcistan'da üveyik, yuvalama döneminde ve göç sırasında görülür; genellikle kışı burada geçirmez. Acara ve Kaheti'de kaydedilmiştir. Göçün gözlemlendiği yerlerden biri olan Batum'da da kaydedilmiştir. Kolheti'deki gözlemlerde göçmen olarak kaydedilmiştir; ancak bu kayıt, Guria veya Samegrelo-Zemo Svaneti'de bulunduğunu doğrulamaz. Yuva yapmak için orman kenarlarını, çalılıkları ve tarım arazilerinin yakınındaki ağaçlık ve çalılık alanları seçer. Yuvasını genellikle bir çalıya veya ağaca, ince dallardan yapar.
Kaydedildi (fotoğraflı gözlemler)arazi kaydı
Kayıt az · 2
Üveyik haritası Gürcistan'daki herkese açık iNaturalist fotoğraflı gözlemlerini kullanır. Bölgeler, bölgelere göre kayıt tablosundan alınır: haritada yalnızca yeterli kaydı olan bölgeler boyanır; diğer bölgeler boyanmaz. Kayıt sayısı nüfus yoğunluğunu değil, gözlem çabasını yansıtır.
Veri: Reptiles.ge + iNaturalist · Metodoloji
Etkileşimli harita yükleniyor.
- Arazi gözlemi
- Aynı yerde birkaç kayıt
- Kayıt bulunan bölge
Bu kuş gündüzleri aktiftir. Yumuşak ve ritmik “tur-tur” sesi sık sık bir ağaçtan ya da çalıdan duyulur. Hızlı ve düz bir çizgide uçar. Uçarken koyu renkli kuyruğunun beyaz kenarları görülür. Dişi genellikle iki beyaz yumurta bırakır. Anne ve baba yumurtaların üzerinde yatar. Bu genellikle 14–16 gün sürer. Yavrular yaklaşık 18–19 gün sonra yuvadan ayrılır. Bu kuş uzun mesafelere göç eder ve kışı Afrika’da, Sahra’nın güneyinde geçirir.
Küresel değerlendirmede üveyik hassas tür olarak sınıflandırılıyor. 2024 yılındaki ulusal değerlendirmede de hassas sayılıyor, ancak Gürcistan’ın 2014 tarihli resmî Kırmızı Listesi’nde yer almıyor. Avrupa’da üveyik sayısı azaldı. Bu azalma, kırsal alanlarda beslendiği tohumların ve yuva yapmak için ihtiyaç duyduğu çalılıkların azalmasının yanı sıra göç yollarındaki avcılıkla ilişkilendiriliyor. Gürcistan’da üveyiğin kurallara uyulmadan yakalanması veya öldürülmesi ve rüzgâr kesen bitki şeritlerinin kaybı, tür için yerel tehditler olarak görülüyor.
Charles J. Sharp · Macaristan
Yuvalr · İsrail
Charles J. Sharp · Otmoor, Oxfordshire
Cezar Popescu · Sudiți, Romanya
İlgili rehberler
İlgili sayfalarla devam edin
Evet. Streptopelia turtur Gürcistan'da yuva yapar ve göç sırasında da görülür. Yuvalama dönemi dışında, kışın da dahil, genellikle ülkede kalmaz.
Sıcak aylarda üveyiği açık ve yarı açık alanlarda — çalılıkların arasında, orman kenarlarında, çit bitkilerinin yanında ve tohum bulunan tarlaların yakınında arayın. Acara ve Kaheti'de kaydedilmiştir. Batum'dan göç sırasında geçtiği de doğrulanmıştır. Kolheti'de de göç sırasında kaydedilmiştir; ancak bu kayıt, Gurya veya Samegrelo-Zemo Svaneti'de bulunduğunu doğrulamaz. Abhazya'dan yalnızca birkaç münferit kayıt vardır.
Üveyiği, kestane rengi ve siyah, pul gibi desenli sırtından ve boynunun iki yanındaki siyah beyaz çizgili lekelerden tanıyabilirsiniz. Koyu renkli kuyruğunun kenarları beyazdır; yumuşak ötüşü “tur-tur” sesini andırır. Kumru daha açık renklidir ve renkleri daha tekdüzedir. Ensesinde tek bir siyah yarım halka vardır; sırtında ise kestane rengi ve siyah, pul gibi desenler yoktur.
Yetişkin bir üveyiğin vücut uzunluğu yaklaşık 26–28 cm, kanat açıklığı ise yaklaşık 47–53 cm’dir.
Üveyik, çoğunlukla yerde bulduğu bitki tohumları ve tanelerle beslenir. Her iki ebeveyn de yavrularını kendi kursaklarında oluşan besinle besler.
Üveyik, Gürcistan'da yuvalama döneminde ve ilkbahar ile sonbahar göçleri sırasında görülür. Kışın genellikle kalmaz.
Evet. 2024 tarihli listeye göre üveyiğin Gürcistan'da yuvaladığı doğrulanmıştır. Batum'daki izleme çalışmalarında göçmen olarak kaydedilmesi, orada yuvaladığını doğrulamaz. Kolheti izleme listesinde de göçmen olarak yer alır. Bu kayıt, Kolheti'de yuvaladığını veya türün Guria ya da Samegrelo-Zemo Svaneti'de yayılış gösterdiğini doğrulamaz.
Üveyik insanlar için zararsızdır. Dünya genelinde hassas olarak değerlendirilir. 2024 tarihli resmî bir kararın ekinde de Gürcistan’da hassas olarak değerlendirilmiştir; ancak Gürcistan’ın 2014 tarihli Kırmızı Listesi’nde yer almaz. 2026 av sezonunun resmî listesinde de yoktur. Onu yakalamayın ve avlamayın.
Kaynaklar
Bu profilin kaynakları
Tür profilleri hakemli literatür ve yerleşik biyoçeşitlilik veritabanlarından derlenir; yeni taksonomik ve koruma verileri geldikçe gözden geçirilir.
Reptiles.ge yayın kurulu tarafından, burada listelenen kaynaklara göre hazırlandı.
