Poyraz kuşu
Haematopus ostralegus
Rafael Rosa · Tromsø
Temel bilgiler bir bakışta
- Boyut
- 40–45 cm, kanat açıklığı 80–85 cm
- Beslenme
- Yumuşakçalar, solucanlar, kabuklular, böcek larvaları
- Gürcistan'daki durum
- Göçmen, ara sıra üreyen
- Kaydedilen bölgeler
- Kvemo Kartli, Samegrelo-Zemo Svaneti
- Yaşam alanı
- Deniz kıyıları, nehir ve göl kıyıları, tarlalar
- Familya
- Haematopodidae
- Koruma
- Dünyada NT (2019); Gürcistan'da NT (2024)
Poyraz kuşunun kabukları kırmak ya da zorla açmak için kullandığı uzun, düz, turuncu-kırmızı bir gagası vardır. Siyah-beyaz tüyleri, kırmızı gözleri ve kısa pembemsi bacaklarıyla onu başka bir kuşla karıştırmak zordur. Boyu 40–45 cm, kanat açıklığı 80–85 cm'dir ve yayılış alanındaki en büyük kıyı kuşlarından biridir. Uzun yaşar: İngiltere'de 1982'de halkalanan bir kuş 2025'te yeniden yakalandı, yani en az 46 yaşındaydı. İnsanlar için tehlikeli değildir. 2024 Gürcistan kontrol listesinde göçmen ve ara sıra üreyen bir kuş olarak yer alır. Gürcistan'dan kayıtlar henüz azdır: 2022–2026 yıllarından 35 kayıt, marttan eylüle kadar, yarısından fazlası nisanda. Çoğu Gardabani Belediyesi'nden, kalanların çoğu Poti'den Batum'a kadar Karadeniz kıyısından gelir. Hem dünyada hem Gürcistan'da Tehdide Yakın (NT) kategorisindedir.
Tanıma
Poyraz kuşu nasıl tanınır
Üstü siyah, altı beyazdır; uzun turuncu-kırmızı bir gagası ve pembemsi bacakları vardır. Uçarken kanatlarında ve kuyruğunda beyaz lekeler görünür, üst tarafının geri kalanı siyahtır. Yüksek, keskin ötüşüyle kolayca fark edilir.
Başı, göğsü ve sırtı siyah, karnı beyazdır. Gagası 8–9 cm uzunluğunda, düz ve turuncu-kırmızıdır; gözleri kırmızı, bacakları kısa ve soluk pembedir. Kışın gırtlağında beyaz bir yaka belirir; erginlerde kısa süre, gençlerde daha uzun kalır. Gençler daha kahverengimsidir, beyaz yakaları ve daha soluk bir gagaları vardır.
Boyu 40–45 cm, kanat açıklığı 80–85 cm'dir. Dişi ve erkek aynı renktedir, ama dişinin gagası erkeğinkinden uzundur. Gaga uzunluğu batıdan doğuya doğru giderek artar; doğudaki kuşların üstü hafif kahverengimsidir.
Uzunbacak da siyah-beyazdır, ama çok uzun kırmızı bacakları ve ince siyah bir gagası vardır. Poyraz kuşunun bacakları kısa, gagası kalın ve turuncu-kırmızıdır, bu yüzden ikisini karıştırmak zordur. Sesi uzaktan duyulan yüksek, keskin bir ıslıktır.
Renk
Renk örnekleri temsilidir. Türü yalnızca renge göre belirlemeyin.
Hangileriyle karışabilir
Deniz kıyılarında ürer: tuzlu bataklıklarda, kumlu ve çakıllı plajlarda, kumullarda ve kayalık kıyılarda. İç kesimlerde göl, baraj gölü ve nehir kıyılarında, bazen sudan uzakta, tarlalarda ve çayırlarda ürer. Genellikle 200 m'nin altındaki, bitki örtüsü kısa ve suya yakın düzlüklerde yaşar. Üreme döneminden sonra çoğunlukla kıyıya geçer: haliçlerin çamurlu düzlüklerine, tuzlu bataklıklara, kumlu ve kayalık kıyılara. Gürcistan'da kayıtların çoğu Kvemo Kartli'den, Tiflis'in güneydoğusunda, Ponichala yakınlarındaki Gardabani Belediyesi'nden gelir: marttan temmuza kadar, en sık nisanda. Karadeniz kıyısında Samegrelo'da, Poti ve Maltakva'da nisan ve mayısta görülür. Başka yerlerde yalnızca birkaç kez görülmüştür: Batum'da, Lançhuti yakınında ve bir kez Nadarbazevi Gölü'nde.
Poyraz kuşu haritası herkese açık iNaturalist gözlemlerini birleştirir. Bölgeler, bölgelere göre kayıt tablosundan alınır; durum sütunu yeterli kaydı olan bölgeleri kaydı az olan bölgelerden ayırır. Kayıt sayısı gözlem yoğunluğunu yansıtır, popülasyon yoğunluğu değildir. Yeterli kaydı olan iki bölge var: Kvemo Kartli ve Samegrelo-Zemo Svaneti.
Veri: Reptiles.ge + iNaturalist · Metodoloji
- Arazi gözlemi
- Aynı yerde birkaç kayıt
- Fotoğraf kaydı
- Kayıt bulunan bölge
İngilizce adı "istiridye avcısı" olsa da istiridyeler beslenmesinde büyük yer tutmaz; yine de istiridye açabilen başka kıyı kuşu azdır. Gelgit bölgesinin yumuşak zemininde çoğunlukla çift kabuklu yumuşakçalar ve salyangozlar yer, haliçlerde solucanlar ve kabuklular daha önemlidir. Kayalık kıyılarda midye, deniz salyangozu ve başka yumuşakçalar yakalar. İç kesimlerde toprak solucanları ve tırtıl gibi böcek larvaları arar. Kabukları farklı yollarla açar. Gaga ucu geniş olan kuşlar yumuşakçayı zorla açar ya da kabuğu kırar, sivri gagalılar ise topraktan solucan çıkarır. Gaganın biçimi büyük ölçüde besinle aşınmasından kaynaklanır. Her kuş tek bir yöntem kullanır ve onu ebeveynlerinden öğrenir.
Yayılış alanının çoğunda göçmendir: iç kesimlerde üreyen kuşlar kışın kıyıya geçer. Üreme dönemi dışında çok sosyaldir. Kışın tek başına ya da 10 kuşa kadar gruplar halinde beslenir; büyük koylarda, haliçlerde ve tüneme yerlerinde büyük sürüler oluşturur. Gürcistan'da en sık ilkbaharda, nisanda görülür. Nisandan temmuza kadar, tek çiftler ya da küçük gruplar halinde ürer. Çiftler genellikle uzun yıllar birlikte kalır. İlk kez 3–5 yaşında ürer. Yuva, çoğu zaman yüksekçe bir yerde, toprakta açılmış bir çukurdur. Dişi 2–4 sarımsı, koyu lekeli yumurta bırakır; her iki ebeveyn bunları 24–27 gün kuluçkaya yatar. Yavrular yuvayı 1–2 günde terk eder, ama onları iki ebeveyn birlikte besler. Yılda bir kez ürer. Yuvasını şiddetle korur: kuzgun gibi uçan yırtıcılara havada saldırır, yerdeki tehlikeyi ise bağırarak ve bazen yaralı taklidi yaparak yuvadan uzaklaştırır.
Poyraz kuşu dünyada Tehdide Yakın (NT, 2019) kategorisindedir. Sayısı azalıyor: yaklaşık 925.000–1.030.000 kuş, yani yaklaşık 617.000–687.000 ergin vardır ve üç nesilde, yaklaşık 41 yılda, %20–29 azalmıştır. En kalabalık alttür olan Batı Avrupa alttürü 1960'lardan 1990'lara kadar güçlü biçimde arttı, ardından üç nesilde %40'tan fazla azaldı. Karadeniz ve Hazar Denizi çevresinde üreyen alttür istikrarlıdır. Asıl tehdit, kabuklu deniz canlılarının aşırı avlanmasıdır; bu yüzden gelgit bölgesindeki midye ve kum midyesi yatakları yok olur. Kıyıların yapılaşması, kirlilik, rahatsız edilme, limanlar, petrol çıkarımı ve petrol sızıntıları, rüzgâr santralleri ve nehirlerdeki su azalması da ona zarar verir. Yoğun tarım, sık biçme ve fazla hayvan otlatma yuvaları, yumurtaları ve yavruları yok eder; gübreler ve pestisitler toprak omurgasızlarını azaltır. Fransa'da avlanır. Deniz seviyesinin yükselmesi ve kuraklıklar yaşam alanını daraltır. 2024 Gürcistan kontrol listesi onu Gürcistan'da da Tehdide Yakın (NT) olarak değerlendirir.
Aleksey Levashkin · Rafael Rosa · David Kaliss · birdyday · stercorarius · Natalia Melnikova · Nikita Tiunov
İlgili rehberler
İlgili sayfalarla devam edin
Evet. 2024 Gürcistan kontrol listesinde göçmen ve ara sıra üreyen bir kuş olarak yer alır. Kayıtlar henüz azdır: 2022–2026 yıllarından 35 kayıt, marttan eylüle kadar, yarısından fazlası nisanda.
Kayıtların çoğu Tiflis'in güneydoğusunda, Ponichala yakınlarındaki Gardabani Belediyesi'nden gelir. Karadeniz kıyısında Poti ve Maltakva'da görülür. Batum'da birkaç kez, Nadarbazevi Gölü'nde ise bir kez görülmüştür. İlkbaharda su kenarında arayın.
Üstü siyah, altı beyazdır; uzun, düz, turuncu-kırmızı bir gagası, kırmızı gözleri ve kısa pembemsi bacakları vardır. Uçarken kanatlarında ve kuyruğunda beyaz lekeler görünür. Uzunbacak da siyah-beyazdır, ama çok uzun kırmızı bacakları ve ince siyah bir gagası vardır.
Boyu 8–9 cm'lik gagası dahil 40–45 cm, kanat açıklığı 80–85 cm'dir. Yayılış alanındaki en büyük kıyı kuşlarından biridir. Dişinin gagası erkeğinkinden uzundur.
Çok az. Asıl besini başka çift kabuklu yumuşakçalar ve salyangozlar, haliçlerde solucanlar ve kabuklular, iç kesimlerde ise toprak solucanları ve böcek larvalarıdır. Yine de istiridye açabilen başka kıyı kuşu azdır.
Uzun yaşar. İngiltere'de 1982'de halkalanan ergin bir kuş 43 yıl sonra, 2025'te yeniden yakalandı, yani en az 46 yaşındaydı. İlk kez 3–5 yaşında ürer.
İnsanlar için zararsızdır. Sayısı azaldığı için hem dünyada hem Gürcistan'da Tehdide Yakın (NT) kategorisindedir. Asıl tehditler kabuklu deniz canlılarının aşırı avlanması ve kıyıların yapılaşmasıdır. Yaralı bir kuş bulursanız 112'yi ya da çevre koruma servisini arayın.
Kaynaklar
Bu profilin kaynakları
Tür profilleri hakemli literatür ve yerleşik biyoçeşitlilik veritabanlarından derlenir; yeni taksonomik ve koruma verileri geldikçe gözden geçirilir.
Reptiles.ge yayın kurulu tarafından, burada listelenen kaynaklara göre hazırlandı.
