Porsuk hepçildir ve çevresinde ne bulursa onu yer. Besini solucanları, böcekleri, meyveleri, küçük omurgalıları ve tarım ürünlerini içerebilir. Porsuğun beslenmesi Avrupa'nın farklı bölgelerinde önemli ölçüde değişir. Daha nemli bölgelerde solucanlar çoğu zaman önemlidir; kuru ve Akdeniz tipi ortamlarda ise böcekler, meyveler ve diğer erişilebilir besinler daha büyük rol oynar. Gürcistan'da da porsuk muhtemelen bulabildiğini yer ve beslenmesini yerel çevreye ve mevsime göre değiştirir.
Kafkas porsuğu
Meles canescens
Ömer Selim Kaya · Bafra, Türkiye
Siyah-beyaz çizgili başlı ve kırçıl gri sırtlı, tıknaz, kısa bacaklı bir sansargil. Gürcistan'da yıl boyu yaşayan yerli bir türdür.
Temel bilgiler bir bakışta
- Boyut
- 73–84 cm
- Beslenme
- Hepçil
- Gürcistan'daki durum
- Yerleşik
- Yaşam alanı
- Orman / kenar / çalı
- Familya
- Mustelidae
- Koruma
- NE
Kafkas porsuğu (Meles canescens), sansargiller familyasından bir memelidir. En kolay başından tanınır: beyaz başın üzerinden iki siyah şerit geçer. Ormanlarda, orman kenarlarında, çalılıklarda ve kırsal alanlarda yaşar, çoğunlukla gece ve alacakaranlıkta aktiftir ve yer altındaki bir yuvada yaşar. Hepçildir: besini solucanları, böcekleri, meyveleri ve küçük omurgalıları içerebilir. Porsuk zehirli değildir, ancak yakalanır veya köşeye sıkıştırılırsa ısırabilir. Eski kaynaklar ve bazı resmi belgeler Gürcistan porsuğunu Avrupa porsuğu (Meles meles) olarak verir, ancak güncel bilimsel sınıflandırmaya göre Gürcistan ve Güney Kafkasya porsuğu ayrı bir türdür: Meles canescens. Porsuk, Gürcistan'ın 2014 Kırmızı Listesi'nde yer almaz ve IUCN, Meles canescens'i henüz ayrı bir tür olarak değerlendirmemiştir.
Tanıma
Kafkas porsuğu nasıl tanınır
Porsuk en kolay başından tanınır: beyaz başın üzerinden iki siyah şerit geçer. Gövdesi tıknaz ve alçak, bacakları ve kuyruğu kısa, sırtı kırçıl gridir.
Gövde alçak ve geniştir, bacaklar kısadır, baş ise öne doğru daralan kama biçimindedir. Kulaklar küçüktür ve üst kenarlarında beyaz bir şerit vardır. Kafkas porsuğu (Meles canescens), Avrupa porsuğundan (Meles meles) biraz daha küçüktür. Anadolu dahil yakın bölgelerde tanımlanan porsukların baş-gövde uzunluğu (kuyruk hariç) yaklaşık 73–84 cm, ağırlığı ise yaklaşık 5–9 kg'dır. Bu sayılar Gürcistan'dan değil, yakın bölgelerden gelir. Avrupa porsuğu, özellikle Kuzey Avrupa'da, sonbaharda çoğu zaman daha ağırdır; bu yüzden onun boyutları ve ağırlığı Gürcistan'daki Kafkas porsuklarına doğrudan aktarılmamalıdır.
Sahada porsuğu tanımanın en kolay yolu yüzündeki siyah-beyaz «maske»dir. Burundan alına doğru beyaz bir şerit uzanır; iki yanında gözlerden ve kulaklardan geçen siyah şeritler bulunur. Sırt ve yanlar kırçıl gridir; bacaklar ve çoğu zaman karın daha koyudur. Güney Kafkasya'daki porsukların sırtı, Kuzey Avrupa'daki Avrupa porsuklarına göre çoğu zaman daha koyu ve kahverengimsi gridir. Yalnızca dış görünüşe bakarak Meles canescens ile Meles meles'i güvenilir biçimde ayırmak zordur.
Gelincik porsuktan çok daha küçüktür, gövdesi uzundur ve yüzünde siyah-beyaz maske yoktur. Kaya sansarı ve ağaç sansarı porsuktan daha ince yapılıdır, uzun ve gür kuyrukları vardır ve ağaçlara daha sık tırmanırlar. Kızıl tilki köpek gibi yapılıdır: ince bir burnu, görece uzun bacakları ve uzun, gür bir kuyruğu vardır. Rakunun yüzünde siyah bir maske, kuyruğunda ise genellikle 4–7 koyu halka vardır. Porsuğun ise başında boylamasına siyah-beyaz çizgiler bulunur; kuyruğu sırtıyla aynı renktedir ve halkası yoktur. Bal porsuğu (Mellivora capensis) Gürcistan faunasının karakteristik türü kabul edilmez.
Porsuk zehirli değildir, ancak yaban bir hayvandır; bu yüzden onu elinize almaya çalışmayın. Orman kenarında veya yolda siyah-beyaz yüzlü, kısa bacaklı ve gri gövdeli bir hayvan görürseniz, bu büyük olasılıkla sansardan çok porsuktur.
Renk
GriKahverengiBeyazSiyahKum rengi
Kafkas porsuğunun sırtı ve yanları kahverengimsi tonlu kirli gridir. Başı beyazdır ve üzerinden iki saf siyah şerit geçer. Her şerit üst dudakta başlar, gözden geçer, geriye doğru giderek genişler ve kulağın tüm dibini kaplar. İki siyah şeridin arasında burun ucundan alın ve tepe boyunca geniş beyaz bir şerit uzanır. Kulaklar siyahtır ve üst kenarlarında geniş beyaz bir kenar vardır. Alt dudak ve çene beyaz, boğaz ise siyahtır. Genel olarak porsuğun göğsü ve bacakları da siyahtır, karnı ise kahverengimsi tonlu siyahtır. Kuyruk sırtla aynı renktedir. Renk bireyler arasında belirgin biçimde değişir: bazıları daha açık, neredeyse gümüşi renktedir; bazıları ise daha koyudur ya da sırtında sarımsı bir ton vardır. Yazın sırttaki kürk daha koyu ve daha sarımsıdır, karındaki siyah ise daha az koyu ve kahverengimsidir. Erkek ve dişi renkte farklılık göstermez. Yeni doğan yavrular kısa beyaz kürkle örtülüdür, genç porsuklar erginlerden daha açık renklidir ve yaşla birlikte kıllardaki beyaz kısım artar, porsuk açılır. Bu genel tanım esas olarak Avrupa porsuğuna ait malzemeye dayanır.
Renk örnekleri temsilidir. Türü yalnızca renge göre belirlemeyin.
Hangileriyle karışabilir
Gürcistan'da porsuk ormanlarda, orman kenarlarında, çalılıklarda, kırsal alanlarda ve dağ eteklerinde, özellikle yuva kazmaya uygun toprağın bulunduğu yerlerde yaşar. National Geographic Georgia ve Gürcistan Ulusal Müzesi haritasına göre porsuk yüksek dağlardaki alpin kuşakta seyrektir ve üst yayılış sınırı deniz seviyesinden yaklaşık 2.700 m'dir. Porsuk kayıtları Vashlovani, Lagodekhi, Batsara, Kintrishi, Ajameti Yönetilen Koruma Alanı ve Sataplia'dan bilinir. Porsuk, İori taşkın yatağı av çiftliğinin yönetim planında da anılır. Bu sayfadaki harita Kaheti, İmereti, Kvemo Kartli, Acara, Mtsheta-Mtianeti ve Samtshe-Cavaheti'deki kayıtları gösterir; bunlar porsuğa ait en az bir herkese açık fotoğraflı gözlemin bulunduğu bölgelerdir. Başka bir bölgeden kayıt olmaması, porsuğun orada bulunmadığı anlamına gelmez. Kayıt sayısı, orada kaç porsuk yaşadığını değil, hayvanların orada ne sıklıkla gözlenip fotoğraflandığını gösterir.
Kaydedildi (fotoğraflı gözlemler)arazi kaydı
Kafkas porsuğu haritası Gürcistan'daki herkese açık iNaturalist fotoğraflı gözlemlerini kullanır. Bölgeler, bölgelere göre kayıt tablosundan alınır: haritada yalnızca yeterli kaydı olan bölgeler vurgulanır; kaydı az olan bölge vurgulanmaz. Bölge poligonlarının dışında kalan noktalar toplama girer ama bir bölgeye yazılmaz. Kayıt sayısı nüfus yoğunluğunu değil, gözlem çabasını yansıtır.
Veri: Reptiles.ge + iNaturalist · Metodoloji
Etkileşimli harita yükleniyor.
- Arazi gözlemi
- Aynı yerde birkaç kayıt
- Kayıt bulunan bölge
Porsuk çoğunlukla gece ve alacakaranlıkta aktiftir, ancak özellikle sakin ve az rahatsız edilen yerlerde bazen gündüz de görülür. Bir porsuğu gündüz görmeniz, tek başına hayvanın hasta olduğu anlamına gelmez. Porsuk yer altındaki bir yuvada yaşar. Yuvanın birkaç girişi, yer altı tünelleri ve odaları olabilir. Girişlerin yakınında çoğu zaman kazılıp dışarı atılmış toprak yığınları görülür. İyi kurulmuş bir yuva uzun yıllar, bazen birkaç kuşak boyunca kullanılabilir. Meles cinsindeki porsuklarda gecikmiş implantasyon görülür: döllenmeden sonra embriyo bir süre gelişmeyi durdurur. Türün geniş yayılış alanındaki çalışmalara göre çiftleşme ilkbahar ve yaz aylarında olabilir, yavrular ise genellikle kış sonunda veya erken ilkbaharda doğar. Bir batında çoğu zaman birkaç yavru vardır. Porsuğun izi geniş ve kolay fark edilir. Her ayakta beş parmak vardır. Porsuğun yuvasını kazdığı ön ayaklarındaki uzun tırnaklar izlerde çoğu zaman açıkça görülür. Bu sayfadaki iz, Ermenistan'ın Vayots Dzor bölgesinde 18 Ağustos 2026'da fotoğraflanmıştır.
IUCN'un 2016 değerlendirmesinde Avrupa porsuğu (Meles meles) Least Concern (LC) kategorisindedir. Bu küresel bir değerlendirmedir ve bugün çoğu zaman ayrı tür Meles canescens olarak ele alınan bazı popülasyonları da içeriyordu. Meles canescens'in kendisi için henüz ayrı bir IUCN değerlendirmesi yoktur. Porsuk, Gürcistan'ın 2014 Kırmızı Listesi'nde yer almaz. Ulusal haritada statüsü NE olarak verilmiş, popülasyon ise «küçük» olarak tanımlanmıştır. Bu, haritadaki tanımdır; ülke çapında yapılmış yeni bir sayımın sonucu değildir. Gürcistan'da porsuk av türü olarak listelenir. Resmi listede Latince adı yanlışlıkla Martes meles yazılmıştır, ancak kastedilen hayvan sansar değil porsuktur. Av sezonları ve kotaları ilgili kurumların yürürlükteki belgeleriyle belirlenir ve zaman zaman değişir. Yerel olarak porsuğu avcılık, yollarda ölüm ve insanlarla çatışma tehdit edebilir; örneğin ekinlerin ve arılıkların yakınında. Yaban porsuğunu yakalamaya veya elinize almaya çalışmayın.
Sarah Murray · Vashlovani
Ömer Selim Kaya · Bafra, Türkiye
Mehmet · Yalova, Türkiye
Kjetil Kjernsmo · Vayots Dzor, Ermenistan
İlgili rehberler
İlgili sayfalarla devam edin
Evet. Porsuk Gürcistan'da yaşar ve ülkenin memeli faunasının bir parçasıdır. Eski kaynaklar ve uluslararası değerlendirmeler Gürcistan porsuğunu çoğu zaman Meles meles adıyla verir; güncel bilimsel sınıflandırma ise onu Meles canescens'e dahil eder.
Eski kaynaklarda Gürcistan porsuğu sık sık Meles meles adıyla geçer, çünkü Güney Kafkasya, Anadolu ve Yakın Doğu porsukları eskiden bu türe dahil ediliyordu. Güncel bilimsel sınıflandırmaya göre bu porsuklar ayrı bir türdür: Meles canescens. Bu nedenle yeni kaynaklar Gürcistan porsuğu için daha sık bu adı kullanır, bazı resmi Gürcü belgelerinde ise hâlâ eski ad, Meles meles, geçer. Sahada bu fark kolayca görülmez: ikisinde de tipik siyah-beyaz porsuk yüzü vardır.
Porsuk ormanlarda, orman kenarlarında, çalılıklarda ve kırsal alanlarda, özellikle yuva kazmaya uygun toprağın bulunduğu yerlerde görülebilir. Yüksek dağlardaki alpin kuşakta seyrektir. Porsuk kayıtları Vashlovani, Lagodekhi, Batsara, Kintrishi, Ajameti, Sataplia ve İori taşkın yatağından bilinir. Bu sayfadaki harita Kaheti, İmereti, Kvemo Kartli, Acara, Mtsheta-Mtianeti ve Samtshe-Cavaheti'deki kayıtları gösterir.
Porsuğu yüzdeki siyah-beyaz şeritlerden, tıknaz kısa bacaklı gövdeden, kırçıl gri sırttan ve kısa kuyruktan tanıyabilirsiniz. Gelincik çok daha küçük ve uzundur ve böyle bir yüz maskesi yoktur. Sansar ise daha ince yapılıdır ve uzun, gür kuyruğu vardır.
Kafkas porsuğu Avrupa porsuğundan biraz daha küçüktür. Anadolu'da tanımlanan porsukların baş-gövde uzunluğu (kuyruk hariç) yaklaşık 73–84 cm'dir. Bunlar komşu bir bölgenin verileridir; bu yüzden Gürcistan porsukları için yalnızca kabaca fikir verir.
Porsuk hepçildir ve bulunduğu yerde ne varsa onu yer. Besini böcekleri, solucanları, meyveleri, küçük omurgalıları ve bazen tarım ürünlerini içerebilir. Beslenmesi yere ve mevsime göre değişebilir.
Porsuk çoğunlukla gece ve alacakaranlıkta aktiftir, ancak bazen gündüz de görülebilir. Yıl boyunca kendi yaşam alanında kalır ve mevsime göre başka bir yere gitmez.
Porsuk yuvasının çoğu zaman birkaç girişi olur ve girişlerin yakınında kazılıp dışarı atılmış toprak yığınları görülür. İyi kurulmuş bir yuva uzun yıllar kullanılabilir. Porsuğun izi geniştir, her ayakta beş parmak vardır ve ön ayakların uzun tırnakları çoğu zaman açıkça görülür.
Porsuk zehirli değildir ve normalde insanlara saldırmaz. Ancak yaban bir hayvandır; yakalanmaya veya ele alınmaya çalışılırsa sizi ısırabilir, bu yüzden güvenli mesafeyi koruyun.
Porsuk, Gürcistan'ın 2014 Kırmızı Listesi'ne dahil değildir ve av türü olarak tanımlanır. Av sezonu ve kotaları yürürlükteki resmi kurallarla belirlenir. IUCN değerlendirmesine göre Meles meles küresel olarak Least Concern kabul edilir; Meles canescens'in ise henüz ayrı bir IUCN değerlendirmesi yoktur.
Kaynaklar
Bu profilin kaynakları
Tür profilleri hakemli literatür ve yerleşik biyoçeşitlilik veritabanlarından derlenir; yeni taksonomik ve koruma verileri geldikçe gözden geçirilir.
Reptiles.ge yayın kurulu tarafından, burada listelenen kaynaklara göre hazırlandı.
