Bu sayfada türün Gürcistan’daki beslenmesine ilişkin ayrı bir araştırma yer almıyor. Yaşadığı diğer bölgelerde çoğunlukla ormanda yaşayan küçük memelileri, özellikle tarla farelerini ve fareleri avlar. Kuşları, iki yaşamlıları, böcekleri ve toprak solucanlarını da yer. Yerleşim yerlerinde kuşlar, yediklerinin çoğu zaman daha büyük bir bölümünü oluşturur. Avını genellikle bütün olarak yutar. Daha sonra kalıntıları topak hâlinde çıkarır; kemik ve tüyler bir ağacın dibinde bulunabilir. Bu bilgiler türün genel beslenmesini anlatır; Gürcistan’da ölçülmüş beslenme verileri değildir.
Alaca baykuş
Strix aluco
Sesi dinle
Michael Gäbler · Lüneburg Fundalığı Yaban Hayatı Parkı
Yuvarlak başlı, koyu gözlü ve kulak tutamsız orta boy bir orman baykuşu. Gürcistan'da 2024 ulusal kuş kontrol listesinde yıl boyu yerleşik ve üreyici olarak doğrulanmıştır.
Temel bilgiler bir bakışta
- Boyut
- 37–46 cm
- Beslenme
- Kemirgenler
- Gürcistan'daki durum
- Yıl boyu yerleşik
- Yaşam alanı
- Orman ve parklar
- Familya
- Strigidae
- Koruma
- Asgari endişe
Alaca baykuş (Strix aluco), Strigidae familyasından orta boylu bir orman baykuşudur. 2024 yılına ait güvenilir veriler, Gürcistan’da ürediğini ve yıl boyunca burada kaldığını gösteriyor. Ülkede bulunduğu fotoğraflar ve ses kayıtlarıyla da doğrulanmıştır. Gürcücede “orman baykuşu” olarak adlandırılır; “gri baykuş” ve “sıradan orman baykuşu” adları da kullanılır. Yetişkinleri yaklaşık 37–46 cm boyundadır. Gözleri koyu renklidir ve başında kulağa benzeyen tüy demetleri yoktur. İnsanlar için doğrudan bir tehlike oluşturmaz. Uluslararası değerlendirmeye göre türün yok olma riski düşüktür. Gürcistan’ın 2024 tarihli kuş listesinde ülke için de aynı değerlendirme yer alır.
Tanıma
Alaca baykuş nasıl tanınır
Bu, yuvarlak başlı ve koyu gözlü, orta büyüklükte, tıknaz bir baykuştur. Başında kulağa benzeyen tüy tutamları yoktur. 2024 verilerine göre Gürcistan'da yıl boyunca yaşar. Başında bu tüy tutamları ve turuncu gözleri bulunan kulaklı baykuşla sık sık karıştırılır.
Bu türün bireyleri yaklaşık 37–46 cm uzunluğundadır; kanat açıklıkları yaklaşık 81–105 cm’dir ve ağırlıkları çoğu zaman yaklaşık 385–800 g arasındadır. Dişiler genellikle erkeklerden yaklaşık %5 daha uzun ve %25’ten fazla daha ağırdır. Başları büyük ve yuvarlaktır. Başlarında kulağa benzeyen, dışarı doğru uzanan tüyler yoktur. Yüzlerinin çevresindeki tüyler belirgin bir daire oluşturur. Gözleri sarı değil, koyu kahverengi veya siyahtır. Gagaları kısa, sarımsı ve kanca gibi kıvrıktır. Gövdeleri tıknaz, kanatları geniş, kuyrukları ise nispeten kısadır.
İki ana renk biçimi vardır: gri-kahverengi ve kızılımsı kahverengi. Bu ikisi arasında tonlar da görülür. Her iki biçimde de alt taraf açık renklidir ve uzunlamasına koyu çizgiler taşır. Sırttaki açık ve koyu lekeler gizlenmesine yardımcı olur. Yavrular daha kabarıktır ve enine çizgileri vardır. Gözleri de koyu renklidir. Gürcistan’ın da içinde bulunduğu Güney Kafkasya’da gri ve koyu kahverengi renk biçimleri de tanımlanmıştır. Doğada türü belirlemek mümkündür, ancak hangi renk biçiminde olduğunu belirlemek mümkün değildir.
2024 tarihli listeye göre kulaklı orman baykuşu (Asio otus) Gürcistan'da da yıl boyunca yaşar. Başında kulağa benzeyen uzun tüy tutamları, turuncu gözleri ve görece ince bir gövdesi vardır. Kır baykuşu (Asio flammeus) açık alanlarda yaşar; gündüz de görülebilir. Başındaki kulağa benzeyen tüy tutamları kısadır. Puhu (Bubo bubo) çok daha büyüktür. Onun da kulağa benzeyen tüy tutamları ve turuncu gözleri vardır. Kukumav (Athene noctua) küçüktür ve gözleri sarıdır. İshak kuşu (Otus scops) küçüktür, başında tüy tutamları vardır, Gürcistan'da yuva yapar ve göçmen bir kuştur. Peçeli baykuşun (Tyto alba) kalp biçiminde bir yüzü ve açık, neredeyse beyaz tüyleri vardır. 2014 Kırmızı Listesi'nde yer alır. Paçalı baykuş (Aegolius funereus), sarı gözlü küçük bir orman baykuşudur. Bu atlasta puhu, kukumav, ishak kuşu, peçeli baykuş ve paçalı baykuş için ayrı sayfalar vardır. Kulaklı orman baykuşu ve kır baykuşu içinse henüz ayrı sayfalar yoktur.
İnsanlar için doğrudan bir tehlike oluşturmaz. Onu elinize almayın. Gürcistan’da geceleri ormanda duyulan “uhu” sesi, puhu kuşundan değil, bu tür baykuştan gelir. Başı yuvarlak, gözleri koyu renklidir; kulakları görünmez.
Gürcistan'da onu ormanlarda, orman kenarlarında ve yaşlı ağaçların bulunduğu park ve bahçelerde arayın. Ağaçsız yüksek platolarda ya da açık bozkırda da aynı sayıda bulunduğunu varsaymayın. Bu sayfadaki haritada belediye bölgeleri işaretlenmemiştir. 2024 tarihli bir liste, türün Gürcistan'da yıl boyunca yaşadığını doğruluyor, ancak bölgelere göre kayıt vermiyor. Tür genel olarak yaprak döken ya da karma ormanlarda; ayrıca nehir taşkın düzlüklerindeki ormanlarda, mezarlıklarda, büyük bahçelerde ve yaşlı ağaçların bulunduğu şehir parklarında yaşar. Yuva yapmak için bir ağaç kovuğuna veya başka bir oyuk yere ihtiyaç duyar. Ağaç tepelerinin sık bir örtü oluşturduğu yoğun iğne yapraklı tayga ormanlarında daha az görülür. Burada, Gürcistan'da deniz seviyesinden hangi yüksekliklerde görüldüğü belirtilmiyor. Yayılış alanının başka yerlerinde dağların yüksek kesimlerine de çıkar; Türkiye'de yayımlanan bilgilere göre yaklaşık 2350 metreye kadar görülür. Bu veri Gürcistan'dan değildir. Atlas haritası, Gürcistan'da görüldüğü belirli yerleri adlarıyla veren kaynaklardan bilgi toplanana kadar boş kalacaktır.
Çoğunlukla geceleri hareketlidir. Gündüzleri ağacın dalları arasında ya da gövdesine yakın bir yerde saklanır; bu yüzden sesi genellikle kendisinden önce duyulur. Bölgesini korur ve yıl boyunca aynı yerde kalır; mevsimlere bağlı olarak uzak mesafelere göç etmez. Erkek, bölgesini belirtmek için dalgalı bir “hu-hu” sesi çıkarır. Kuşlar birbirlerine seslenirken kısa ve keskin bir “ki-vik” sesi kullanır. Her iki sesi de hem erkek hem dişi çıkarabilir. Bilinen “tuit-tuo” sesi çoğu zaman tek bir kuşun çıkardığı tek bir ses değil, bir çiftin birlikte çıkardığı seslerdir. Ağaç kovuğunda, daha nadiren de bir binadaki boşlukta ya da bir parktaki yuvada yuva yapar. Yapay yuva kutularını da kullanır. Bu türün kuşları çoğu zaman iki ya da üç beyaz yumurta bırakır. Birleşik Krallık’ta incelenen yuvalara göre kuluçka yaklaşık 28–30 gün sürer. Yavru, uçmaya başlamadan birkaç gün önce yuvadan ayrılır ve yakındaki dallarda saklanır. Yumurta sayısı ve kuluçka süresine ilişkin bu bilgiler, Gürcistan’da incelenen yuvalara dayanmamaktadır. 2024 verilerine göre Gürcistan’da yuva yapar ve yıl boyunca burada kalır. Böyle bir yavru görürseniz onu bulunduğu yerde bırakın, elinize almayın. Yuvanın yakınında bir kuş kendini savunmak için saldırabilir.
Gürcistan’ın 2024 tarihli listesinde Strix aluco, hem dünya genelinde hem de Gürcistan’da yok olma riski düşük bir tür olarak değerlendirilmiştir (LC). Uluslararası Kırmızı Liste’de de aynı değerlendirme yer alır. Tür, Gürcistan’ın 2014 tarihli Kırmızı Listesi’nde (190 sayılı kararname) yer almaz. Baykuşlar arasında peçeli baykuş (Tyto alba) bu listede yer alır ve yok olma tehlikesi altında olarak değerlendirilir (EN). Bu sayfada, Strix aluco sayısının Gürcistan’da artıp azalmadığı değerlendirilmemiştir. Tür için bilinen tehditler arasında yaşlı, kovuklu ağaçların kaybı, yollarda ölüm ve zehirli kemirgenleri yiyen kuşların kemirgen zehiriyle zehirlenmesi bulunur. Bu liste, Gürcistan’da hangi tehdidin daha önemli olduğunu göstermez. Tür, CITES’in II. Ekinde yer alır; bu nedenle uluslararası ticareti düzenlemeye tabidir. Yabani kuşları yakalamayın.
Andreas Trepte · Marburg
Michael Gäbler · Lüneburg Fundalığı Yaban Hayatı Parkı
Andreas Trepte · Michael Gäbler · Zakro Songulashvili · Nika Kerdikoshvili · nottsexminer · Zoran Gavrilović
İlgili rehberler
İlgili sayfalarla devam edin
Evet. 2024 yılı verilerine göre bu kuşun Gürcistan’da yuva yaptığı ve yıl boyunca burada kaldığı doğrulanmıştır. Bunun kanıtı bir fotoğraf ve ses kaydıdır.
Ormanlarda, orman kenarlarında ve yaşlı ağaçların bulunduğu park ya da bahçelerde görülür. Bu sayfada belediyelerin listesi yoktur ve haritada bölgeler renklendirilmemiştir. Ülkede bulunduğu doğrulanmıştır, ancak tek tek bölgeler için doğrulanmamıştır.
Başı yuvarlaktır ve başında kulağa benzeyen tüy çıkıntıları yoktur. Gözleri koyu renkli, gövdesi tıknazdır; açık renkli karnında uzunlamasına çizgiler vardır. Geceleri dalgalanan “hu-hu” ve “ki-vik” sesleri duyulur. Kulaklı baykuşun ise bu tüy çıkıntıları ve turuncu gözleri vardır.
Bu türün kuşları yaklaşık 37–46 cm uzunluğundadır; kanat açıklıkları ise yaklaşık 81–105 cm’dir. Dişiler genellikle erkeklerden daha büyüktür. Bu sayfada Gürcistan için ayrı ölçüm verileri yoktur.
Başlıca küçük memelilerle, özellikle kemirgenlerle beslenir. Kuşları ve omurgası olmayan hayvanları da yer. Gürcistan'da neyle beslendiği bu sayfada ayrıca ele alınmıyor.
2024 yılı listesine göre yıl boyunca görülür ve yalnızca göç sırasında ya da yalnızca kışın görülen bir tür sayılmaz. En kolay gece duyulur.
Evet. 2024 listesindeki bilgiye göre bu kuş Gürcistan'da yuva yapıyor ve yıl boyunca burada kalıyor. Yuvasını genellikle bir ağaç kovuğuna yapıyor. Gürcistan'da yavruların ortaya çıktığı tarihler bu sayfada tablo hâlinde verilmemiş.
İnsanlar için zararsızdır, ancak yuvasının yakınında kendini savunmak için saldırabilir. Ona yaklaşmayın. Dünya genelinde neslinin tükenme riski düşüktür. Gürcistan’ın 2024 listesindeki kategorisi LC’dir; bu da neslinin tükenme riskinin düşük olduğu anlamına gelir. 2014 Kırmızı Listesi’nde yer almaz. Yabani kuşları yakalamayın.
Kaynaklar
Bu profilin kaynakları
Tür profilleri hakemli literatür ve yerleşik biyoçeşitlilik veritabanlarından derlenir; yeni taksonomik ve koruma verileri geldikçe gözden geçirilir.
Reptiles.ge yayın kurulu tarafından, burada listelenen kaynaklara göre hazırlandı.
