Büyük kara sırtlı martı
Larus marinus
Lucas liu · Barrie
Temel bilgiler bir bakışta
- Boyut
- 64–79 cm, kanat açıklığı 1,5–1,7 m; 0,75–2,3 kg
- Beslenme
- Balık, kuşlar ve yumurtaları, omurgasızlar, leş
- Gürcistan'daki durumu
- Doğrulanmamış: yalnızca eski bildirimler
- Yaşam alanı
- Deniz kıyıları, adalar, haliçler
- Familya
- Laridae
- Koruma
- Dünyada LC (2018); Gürcistan'da değerlendirilmemiş (NE)
Büyük kara sırtlı martı (Larus marinus) dünyanın en büyük martısıdır. Boyu 64–79 cm, kanat açıklığı 1,5–1,7 m, ağırlığı 0,75–2,3 kg'dır. Kuzey Atlantik kıyılarında ürer: kuzeybatı Rusya ve İskandinavya'dan Britanya'ya, İzlanda'ya, Grönland'a ve Kuzey Amerika'nın doğu kıyısına kadar. Başka kuşların avını da çalan cesur bir avcı ve leşçidir. İnsanlar için tehlikeli değildir. Gürcistan'daki durumu belirsizdir. Yalnızca bir fotoğraf ya da örnekle desteklenmeyen eski anılmalar bilinir ve yeni doğrulanmış bir kayıt yoktur. En yakın kayıtlar, rastlantısal olarak görüldüğü Türkiye'dendir. Karadeniz kıyısında pembe bacaklı, koyu sırtlı, devasa bir martı görürseniz fotoğrafını çekmeye çalışın.
Tanıma
Büyük kara sırtlı martı nasıl tanınır
Büyük ve güçlü gagalı, devasa ve iri yapılı bir martıdır. Erişkinin başı, boynu ve karnı beyaz, sırtı ve kanatları siyahımsı gridir. Bacakları pembe, gagası sarıdır ve alt çenesinde kırmızı bir leke vardır.

Sırtı ve kanatları siyahımsı gridir, kanat uçlarında göze çarpan beyaz "aynalar" vardır. Başı, boynu ve alt tarafı beyazdır.
Bacakları pembedir. Gagası sarı ya da pembemsi sarıdır, alt çenenin ucuna yakın turuncu ya da kırmızı bir leke taşır. Sesi derin, "gülen" bir "kaa-ga-ga"dır ve diğer martılarınkinden daha pestir.
Bir yaşından küçük gençlerin üstü pullu desenli siyah-kahverengidir, başlarında ve karınlarında kahverengimsi çizgiler vardır. Erişkin tüyüne en az dört yılda kavuşurlar. Kara sırtlı martı da koyu sırtlıdır, ama belirgin şekilde daha küçük, yaklaşık yarı ağırlıktadır ve bacakları sarıdır. Bu yüzden koyu sırtlı bir martıda önce bacak rengine bakın.
Renk
Renk örnekleri temsilidir. Türü yalnızca renge göre belirlemeyin.
Hangileriyle karışabilir
Kayalık ve kumlu deniz kıyılarında, haliçlerde, kıyı ve açık deniz sularında yaşar. Bitki örtülü adalarda, kumullarda, düz tepeli kayalıklarda, plajlarda ve tuzcul bataklık adacıklarında, bazen de bina çatılarında ürer. İç kesimlerde büyük göllere, nehirlere, ıslak tarlalara ve çöplüklere gelir. Uzak kuzeyde üreyen kuşlar kışı daha güneyde, Baltık Denizi'nden güney Portekiz'e, Amerika'da ise Florida'ya kadar geçirir. Kışın Bulgaristan ve Romanya'da, Karadeniz'in batı kıyısında ve Yunanistan'da da görülür. Türkiye'de ise yalnızca rastlantısal olarak kaydedilmiştir. Gürcistan'da yalnızca eski, doğrulanmamış bildirimlerle bilinir.
Henüz kayıt yok
Atlasta bu türün henüz doğrulanmış bir gözlemi yok, bu yüzden Gürcistan’ın hangi bölgelerinde yaşadığını bilmiyoruz.
Gözlem paylaşBu türü gördünüz mü? Bir fotoğraf ve yer yeterli.
Yutabildiği hemen her şeyi yiyen fırsatçı bir avcı ve leşçidir. Mide içeriğinin çoğunu balık oluşturur; kalamar, yumuşakçalar, yengeçler, deniz kestaneleri ve deniz yıldızları da yer. Başka deniz kuşlarının yumurtalarını ve yavrularını yer, bazen ördekler ve alklar gibi erişkin kuşları da öldürür. Tavşan, lemming, sıçan ve fare yakalar, leş ve çöp de yer. Başka kuşların avını çalar, sert kabuklu besinleri havadan kayalara bırakarak kırar.
Güneydeki popülasyonlar çoğunlukla yerlidir; uzak kuzeyde üreyen kuşlar ise kış için güneye iner. Sonbahar göçü temmuzdan kasıma kadar sürer, kuşlar mart–nisanda geri döner. Üreme dışında sürüler halinde dolaşırlar. Tek çiftler halinde ya da küçük koloniler halinde, çoğu zaman bir gümüş martı kolonisinin ortasında ürer. Çiftler mart–nisanda oluşur ve ertesi bahar genellikle aynı yuvada yeniden buluşur. Yuvasını yere, ot, deniz yosunu ya da yosundan yapar. Nisan sonundan haziran sonuna kadar genellikle 3 yumurta bırakır. Kuluçkaya iki ebeveyn yaklaşık 28 gün yatar; yavrular yuva çevresini 50 günlükken terk eder. Erişkin tüyüne dört yılda kavuşurlar, bazen ancak altı yaşında üremeye başlarlar. Bilinen en yaşlı yabani kuş 27,1 yaşındaydı.
Dünyada büyük kara sırtlı martı Asgari Endişe (LC, 2018) kategorisindedir. Küresel sayısı 690.000–940.000 kuş olarak tahmin edilir, Avrupa'da 118.000–133.000 çift ürer. Genel eğilim bilinmemektedir: Kuzey Amerika'da ve bazı kuzey Avrupa ülkelerinde azalmaktadır. 19. yüzyılda av ganimeti olarak vurulmuş ve şapka yapımı için tüyleri uğruna öldürülmüş, bu yüzden yayılış alanının güneyinde yer yer yok olmuştur. 20. yüzyılda yeniden çoğalmış ve güneye yayılmıştır. Bugün balıkçılık atıklarının azalması, balıkçılık araçlarına takılma, açık deniz rüzgâr santralleriyle çarpışma ve petrol sızıntıları ona zarar verir. Danimarka'da spor amaçlı avlanır. AEWA anlaşmasının kapsamındadır. Gürcistan'da değerlendirilmemiştir (NE).
İlgili rehberler
İlgili sayfalarla devam edin
Doğrulanmamıştır. Yalnızca fotoğraf ya da örnek içermeyen eski anılmalar bilinir ve yeni doğrulanmış bir kayıt yoktur. En yakın kayıtlar, rastlantısal olarak görüldüğü Türkiye'dendir. Onu Karadeniz kıyısında görürseniz bir fotoğraf çok değerli olur.
En büyük martıdır: beyaz başlı, siyahımsı gri sırtlı ve kanatlı, pembe bacaklıdır. Gagası sarıdır ve kırmızı bir leke taşır. Kara sırtlı martı benzerdir, ama çok daha küçüktür ve bacakları sarıdır.
Boyu 64–79 cm, kanat açıklığı 1,5–1,7 m, ağırlığı 0,75–2,3 kg'dır. Kuzey Atlantik'te erkekler ortalama 1,83 kg, dişiler 1,49 kg gelir. Kara sırtlı martının yaklaşık iki katı ağırlıktadır.
Yutabildiği hemen her şeyi: balık, kalamar, yengeç, deniz kestanesi, başka kuşların yumurtaları ve yavruları. Bazen erişkin kuşları ve küçük memelileri yakalar, leş ve çöp de yer. Başka kuşların avını çalar.
Kuzey Atlantik'in adalarında, kumullarında, kayalıklarında ve çatılarında, tek çiftler ya da küçük koloniler halinde. Genellikle 3 yumurta bırakır, iki ebeveyn de yaklaşık 28 gün kuluçkaya yatar. Gürcistan'da üremez.
İnsanlar için tehlikeli değildir. Dünyada Asgari Endişe (LC, 2018) kategorisindedir, Gürcistan'da ise değerlendirilmemiştir (NE). AEWA anlaşmasının kapsamındadır.
Kaynaklar
Bu profilin kaynakları
Tür profilleri hakemli literatür ve yerleşik biyoçeşitlilik veritabanlarından derlenir; yeni taksonomik ve koruma verileri geldikçe gözden geçirilir.
Reptiles.ge yayın kurulu tarafından, burada listelenen kaynaklara göre hazırlandı.























